132nd Silpa Bhirasri
Commemorative Collection
The Legacy of Silpa Bhirasri
From Italy to Siam. From a sculptor to an art teacher. Over more than half a century since his passing, Professor Silpa Bhirasri has become a revered figure among artists from Silpakorn University, both past and present. Even though many have never had the chance to study under Professor Silpa, all hold deep respect and appreciation for the contributions of this foreign man, who is honoured as the “Father of Modern Art in Thailand.”
Much like other eminent figures in various fields, the birthday of Professor Silpa, which falls on the 15th of September each year, has become a significant day for the Silpakorn community, widely known as “Ajarn Silpa Day.” Numerous activities are organised to commemorate the foreign professor at every campus of the university, particularly at the historic Wang Tha Phra, the first “home” of Silpakorn. The atmosphere is filled with the spirit of celebration marking another anniversary, beginning with merit-making and alms-giving in the morning, followed by academic discussions in the afternoon, evening festivities and stalls selling memorabilia by alumni and current students. There is also a special exhibition displaying portraits of Professor Silpa, created by artists who graduated from the Faculty of Painting, Sculpture, and Graphic Arts.
In addition to the special activities held on significant occasions like Ajarn Silpa Day, the life and works of Professor Silpa have been extensively studied and analysed by many artists and scholars. Whether from an academic or artistic perspective, these works narrate the story and portray the image of Professor Silpa in a grand and meaningful manner.
One of the most significant examples is the Silpakorn University’s organisational identity, which stems from the adaptation of Professor Silpa’s life and legacy. For instance, the traditional folk song of Naples was adopted as the university’s anthem. “Santa Lucia” was a tune Professor Silpa often hummed while working. Additionally, his famous quote, “Tomorrow is too late,” has been widely used and has almost become an unofficial motto of the university.
Although Professor Silpa’s history is primarily associated with the Faculty of Painting, Sculpture, and Graphic Arts, and despite the university now offering an increasing variety of disciplines, Silpakorn University’s identity continues to be recognised as an art institution originating from this Italian man.
These phenomena reflect the status of “Silpa Bhirasri” not merely as the founder but as the saint of Silpakorn University. This concept forms the foundation of the collective memory shared among those connected to the university, resulting in the repeated expressions of respect and admiration throughout generations. Professor Silpa has become a symbol of dedication to work, a legend deeply rooted in the consciousness of the art community to this day.
มรดกจากอาจารย์ฝรั่ง
จากอิตาลีสู่สยาม จากช่างปั้นสู่อาจารย์ ตลอดระยะเวลายาวนานมากกว่าครึ่งศตวรรษภายหลังการถึงแก่กรรม ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ได้กลายเป็นบุคคลสำคัญที่ถูกระลึกถึงในหมู่ศิลปินจากรั้วมหาวิทยาลัยศิลปากร ทั้งรุ่นเก่าและรุ่นปัจจุบัน แม้ว่าจะไม่เคยมีประสบการณ์การเรียนกับอาจารย์ศิลป์ แต่ทุกคนก็ล้วนเคารพรักและสำนึกในคุณูปการของชายชาวต่างชาติ ผู้ได้รับการยกย่องในฐานะ “บิดาแห่งศิลปะสมัยใหม่ในประเทศไทย”
เช่นเดียวกันกับปูชนียบุคคลแห่งวงการอื่นๆ วันคล้ายวันเกิดของศาสตราจารย์ศิลป์ซึ่งตรงกับวันที่ 15 กันยายนของทุกปี ได้กลายเป็นวันสำคัญสำหรับชาวศิลปากร ซึ่งรู้จักกันทั่วไปในชื่อ “วันอาจารย์ศิลป์” กิจกรรมมากมายถูกจัดขึ้นเพื่อการรำลึกถึงอาจารย์ฝรั่งในทุกวิทยาเขตของมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะที่วังท่าพระอันเก่าแก่ อันเปรียบเสมือน “บ้าน” หลังแรก ก็อบอวลไปด้วยบรรยากาศแห่งการเฉลิมฉลองวันครบรอบที่เวียนมาบรรจบครบอีกปี นับตั้งแต่งานทำบุญตักบาตรในช่วงเช้า การเสวนาทางวิชาการในช่วงบ่าย งานเลี้ยงสังสรรค์และการออกร้านขายของที่ระลึก ของเหล่าศิษย์เก่าและศิษย์ปัจจุบันในยามค่ำคืน ตลอดจนนิทรรศการพิเศษที่จัดแสดงภาพวาดบุคคลของอาจารย์ศิลป์ โดยเหล่าศิลปินผู้สำเร็จการศึกษาจากคณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์
นอกจากกิจกรรมพิเศษที่จัดขึ้นในโอกาสสำคัญอย่างวันอาจารย์ศิลป์แล้ว เรื่องราวชีวิตและผลงานของศาสตราจารย์ศิลป์ก็เป็นสิ่งที่ได้รับการศึกษาวิเคราะห์โดยเหล่าศิลปินและนักวิชาการมากมาย ไม่ว่าจะเป็นในเชิงวิชาการหรือศิลปะ ล้วนบอกเล่าเรื่องราวและภาพพจน์ของศาสตราจารย์ศิลป์อย่างยิ่งใหญ่
ตัวอย่างที่สำคัญที่สุดคือ การสร้างอัตลักษณ์องค์กรของมหาวิทยาลัยศิลปากร อันมีที่มาจากการประยุกต์ใช้เรื่องราวของศาสตราจารย์ศิลป์ เช่น การสถาปนาเพลงพื้นเมืองของชาวนาโปลีเป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัย “Santa lucia” คือบทเพลงที่ศาสตราจารย์ศิลป์นิยมฮัมคลอไประหว่างการทำงาน หรือการนำคำคมของเขามาใช้สื่อสารจนกลายเป็นภาพจำ “พรุ่งนี้ก็สายเสียแล้ว” แทบจะเรียกได้ว่าเป็นคติประจำมหาวิทยาลัยกลายๆ
แม้ว่าประวัติของศาสตราจารย์ศิลป์จะสัมพันธ์กับคณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์เท่านั้น และปัจจุบันมหาวิทยาลัยแห่งนี้จะเต็มไปด้วยสาขาวิชาด้านอื่นเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แต่อัตลักษณ์ของมหาวิทยาลัยศิลปากรก็ยังคงเป็นที่รู้จักในฐานะสถาบันศิลปะที่มีต้นกำเนิดจากชายชาวอิตาลีผู้นี้เสมอ
ปรากฏการณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงสถานภาพของ “ศิลป์ พีระศรี” ที่มิได้เป็นเพียงผู้ก่อตั้ง หากแต่เป็นถึงนักบุญแห่งมหาวิทยาลัยศิลปากร แนวคิดนี้เป็นรากฐานให้กับความทรงจำร่วมในหมู่ผู้คนที่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัย ส่งผลให้เกิดการผลิตซ้ำการแสดงออกถึงความเคารพรักอย่างต่อเนื่องมาทุกยุคสมัย ศาสตราจารย์ศิลป์กลายเป็นสัญลักษณ์ของผู้อุทิศตนเพื่อการทำงาน เป็นตำนานที่ฝังรากลึกในสำนึกของคนทำงานศิลปะมาจนทุกวันนี้
Silpa Bhirasri
Professor Silpa Bhirasri (1892–1962), originally named Corrado Feroci, was an Italian sculptor from Florence who came to Siam during the reign of King Rama VI to serve as a sculptor. Silpa was entrusted with designing many of Thailand’s most important monuments.
Beyond his official artistic duties, he was a dedicated teacher, playing a key role in laying the foundation for modern art in Thailand. He achieved this by establishing a painting and sculpture curriculum at the School of Fine Arts, which was later founded as Silpakorn University. Silpa aimed to promote art appreciation within Thai society and to elevate the status of artists to a respected and stable profession.
Silpa also pioneered the culture of art competitions in Thailand, such as the National Exhibition of Art. These contributions have earned him the title of the “Father of Modern Art in Thailand.”
ศิลป์ พีระศรี
ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี (2435–2505) มีชื่อเดิมว่า คอร์ราโด เฟโรชี เป็นประติมากรชาวอิตาเลียนจากเมืองฟลอเรนซ์ เดินทางเข้ามารับราชการในสยามสมัยรัชกาลที่ 6 ในฐานะช่างปั้น ศิลป์ได้รับมอบหมายให้ออกแบบอนุสาวรีย์ที่สำคัญของไทยมากมายหลายแห่ง
นอกจากการทำงานศิลปะตามหน้าที่ ศิลป์ยังเป็นครูผู้อุทิศตนให้กับการสั่งสอนศิษย์ ผลงานสำคัญคือการวางรากฐานศิลปะสมัยใหม่ในประเทศไทย ด้วยการก่อตั้งหลักสูตรการเรียนการสอนจิตรกรรมและประติมากรรมขึ้นเพื่อใช้ในโรงเรียนประณีตศิลปกรรม ซึ่งได้รับการสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัยศิลปากรในเวลาต่อมา
ศิลป์มีความตั้งใจที่จะสร้างความเข้าใจด้านศิลปะให้สังคมไทย และเพื่อให้ศิลปินกลายเป็นอาชีพที่มั่นคง เขาเป็นผู้ผลักดันวัฒนธรรมการประกวดงานศิลปะให้เกิดขึ้นอย่างจริงจังเป็นครั้งแรกในเมืองไทย อย่างการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ คุณูปการเหล่านี้ทำให้เขาได้รับการยกย่องเป็นบิดาแห่งศิลปะสมัยใหม่ในประเทศไทย
Ajarn Silpa Commemorative Collection
A few years ago, when The Great Fine Art publishing office was still operating in the Bang Rak neighbourhood, inside the private office of Tawatchai Somkong, the founder and editor of “Fine Art Magazine,” there was a small portrait of Ajarn Silpa hanging on the wall. It was a piece Tawatchai had painted back in the 1990s.
Given that Tawatchai himself is highly respected in Thailand’s art world, both as a professional artist and through his work in publishing, where he has promoted the stories of emerging Thai artists for over a decade, many people regularly visit him for advice. These include artists, academics, curators, and collectors. Particularly among the artists, when they saw the portrait of Ajarn Silpa in his office, it often inspired them to create one or two pieces of art to give to Tawatchai as a keepsake.
When Tawatchai had received a significant number of works related to Ajarn Silpa, he decided to display them on the walls and in various spots around his office. This led to a general understanding within the art community that Tawatchai was collecting art related to Ajarn Silpa. Artists and collectors became interested in contributing to this collection, and thus it became a tradition for them to gift Tawatchai with artworks depicting Ajarn Silpa from that point onwards.
The relocation of the office to MATDOT Art Center in 2019 not only marked The Great Fine Art’s transition into a fully-functional art space but also provided Tawatchai with more room to showcase his collection of works related to Ajarn Silpa. Every wall of his spacious office is adorned with paintings, prints, and mixed media pieces depicting the foreign professor as seen through the eyes of many. Additionally, shelves in various corners of the room are filled with sculptures of Ajarn Silpa, ranging from small pieces to life-sized representations.
This collection of 286 artworks is the largest dedicated to Professor Silpa Bhirasri in Thailand. It showcases the creativity of over 200 individuals from Thailand’s art community, including senior, mid-career, and emerging artists, which are not limited to alumni of Silpakorn University. They also include members of the public who are not artists but are interested in Professor Silpa’s story. Each contributor has portrayed the foreign professor as they perceive him, using a variety of techniques according to their expertise.
From a modest beginning, this collection of paintings of Professor Silpa has evolved into a distinctive and prominent assembly. The essence of this collection is not to accumulate artworks with the expectation of their value increasing but to highlight the friendships among people within Thailand’s art community.
Tawatchai describes the concept and significance of the collection as follows: “I call it the ‘Collection of Friendship’. Ajarn Silpa’s Room serves as a symbol of the connections and fluidity within the art community in Thailand—bridging the Western and Eastern worlds, and reflecting the brilliance of the Eastern world back to the West, with the image of Professor Silpa at its centre.”
ชุดผลงานศิลปะสะสมอาจารย์ศิลป์
ย้อนกลับไปไม่กี่ปีก่อน เมื่อครั้งที่สำนักงานของสำนักพิมพ์เดอะเกรทไฟน์อาร์ทยังคงเปิดทำการอยู่ที่ย่านบางรัก ภายในห้องทำงานส่วนตัวของธวัชชัย สมคง ผู้ก่อตั้งและบรรณาธิการนิตยสาร Fine Art Magazine ได้มีภาพวาดอาจารย์ศิลป์ใบเล็กๆ ที่เขาเขียนเอาไว้ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 2530 ติดอยู่บนผนัง
ด้วยเหตุที่ตัวธวัชชัยเองถือเป็นหนึ่งในบุคคลที่ได้รับการเคารพอย่างสูงในวงการศิลปะของประเทศไทย ทั้งจากการทำงานในฐานะศิลปินอาชีพ และการทำสื่อสิ่งพิมพ์ด้านศิลปะ เผยแพร่เรื่องราวของเหล่าศิลปินไทยรุ่นใหม่มานานกว่าทศวรรษ ทำให้มีผู้คนจำนวนมากแวะเวียนมาเยี่ยมเยือนและขอคำปรึกษาจากเขาอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นศิลปิน นักวิชาการ ภัณฑารักษ์ หรือนักสะสม โดยเฉพาะเหล่าศิลปิน เมื่อพวกเขาได้เห็นภาพของอาจารย์ศิลป์ชิ้นดังกล่าว จึงนำมาสู่การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ คนละหนึ่งชิ้นบ้าง สองชิ้นบ้าง มอบให้ธวัชชัยเป็นของที่ระลึก
เมื่อธวัชชัยได้รับมอบผลงานเกี่ยวกับอาจารย์ศิลป์มากระดับหนึ่ง เขาจึงตัดสินใจนำผลงานทั้งหมดมาติดไว้บนผนังห้องและตามสถานที่ต่างๆ ภายในห้องทำงานของเขา จนเกิดเป็นความเข้าใจกันโดยทั่วไปในวงการศิลปะว่า ธวัชชัยกำลังสะสมผลงานศิลปะเกี่ยวกับอาจารย์ศิลป์ ศิลปินและนักสะสมต่างสนใจที่จะได้มีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์ชุดผลงานสะสมนี้ จึงมีธรรมเนียมปฏิบัติในการมอบผลงานศิลปะเกี่ยวกับอาจารย์ศิลป์ให้กับธวัชชัยมานับแต่นั้น
การย้ายสำนักงานมายังแมทดอต อาร์ต เซนเตอร์ ในปี 2019 นอกจากจะทำให้เดอะเกรทไฟน์อาร์ทก้าวเข้าสู่การเป็นพื้นที่ทางศิลปะอย่างเต็มตัว ยังส่งผลให้ธวัชชัยได้มีพื้นที่มากขึ้นสำหรับจัดแสดงชุดผลงานเกี่ยวกับอาจารย์ศิลป์ ผนังทุกด้านของห้องทำงานอันกว้างขวางของเขาล้วนได้รับการตกแต่งด้วยผลงานจิตรกรรม ภาพพิมพ์ และสื่อผสมที่นำเสนอภาพของอาจารย์ฝรั่งในภาพจำของหลายคน รวมไปถึงชั้นวางตามมุมต่างๆ ภายในห้อง ก็เต็มไปด้วยชิ้นงานประติมากรรมอาจารย์ศิลป์รูปแบบต่างๆ ตั้งแต่ขนาดเล็กไปจนถึงใหญ่เท่าคนจริง
ผลงานศิลปะจำนวนสองร้อยแปดสิบหกชิ้นนี้ถือเป็นชุดสะสมเกี่ยวกับศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย จากฝีมือการสร้างสรรค์ของบุคคลในวงการศิลปะมากกว่าสองร้อยชีวิต ตั้งแต่ศิลปินอาวุโส ศิลปินรุ่นกลาง ศิลปินรุ่นใหม่ ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่แต่ศิษย์เก่าจากรั้วมหาวิทยาลัยศิลปากร ไปจนถึงคนทั่วไปที่ไม่ได้ทำงานศิลปะ แต่มีความสนใจในเรื่องราวของศาสตราจารย์ศิลป์ พวกเขาร่วมกันถ่ายทอดภาพของอาจารย์ฝรั่งในความรับรู้ของตน ด้วยเทคนิคอันหลากหลายตามความเชี่ยวชาญของแต่ละบุคคล
จากจุดเริ่มต้นอันเรียบง่าย จนกลายมาเป็นชุดสะสมผลงานศิลปะภาพวาดอาจารย์ศิลป์ที่มีความโดดเด่นเฉพาะตัว สาระสำคัญของผลงานชุดนี้จึงมิใช่การสะสมเพื่อหวังมูลค่าเพิ่มของงานศิลปะ หากแต่เป็นการเน้นย้ำให้เห็นถึงมิตรภาพระหว่างผู้คนในวงการศิลปะของประเทศไทย
ธวัชชัยกล่าวถึงแนวคิดและความสำคัญของชุดผลงานศิลปะเกี่ยวกับอาจารย์ศิลป์เอาไว้ว่า “ผมเรียกมันว่า ‘ชุดสะสมแห่งมิตรภาพ’ ห้องอาจารย์ศิลป์เปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของการเชื่อมต่อและความลื่นไหลของวงการศิลปะในประเทศไทย จากโลกตะวันตกสู่โลกตะวันออก และจากโลกตะวันออกก็จะเปล่งประกายกลับไปโลกตะวันตก โดยมีภาพอาจารย์ศิลป์เป็นศูนย์กลาง”
